|
|
 |
« :» |
|
Dani?mendliler(Dani?mentliler) 1072 – 1178 y?llar? aras?nda Sivas merkez olmak üzere Çorum, Tokat, Niksar, Amasya, Malatya, Kayseri ?ehirleri civar?nda kurulmu? bir Anadolu beyli?idir. Dani?ment kelime anlam? Farsça da “ö?retici adam”’d?r.
Dani?mendlilerin ilk önderi olan Dani?mend Ahmed Gazi ya da sadece Dani?mend Gazi 1063 y?l?ndan itibaren Selçuklu Sultan? Alparslan’?n hizmetine girmi? bir 'seyyid' komutand?. Malazgirt Sava??'na da kat?lan Dani?mend Gazi, zaferin kazan?lmas?nda önemli rol oynad?. 1080 y?l?nda Bizansl?lardan Sivas’? ald? ve Dani?mendli Hanedan?n? kurdu.
Sivas’? bir üs olarak kullanan Dani?mend Gâzi; Çavuldur, Tursan, Kara Do?an, Osmanc?k, Iltekin ve Karatekin adl? emirleriyle Amasya, Tokat, Niksar, Kayseri, Zamant?, Develi ve Çorum’u fethederek, beyli?ine katt?. I. Haçl? seferi'nde ba?kenti ?znik'i kaybederek Anadolu içlerine çekilen I. K?l?çarslan'?n yard?m?na ko?tu. I. K?l?çarslan'a Haçl?larla yapt??? Eski?ehir Sava??'nda destek sa?lad?. Haçl?lar bu sava?? kazanarak Anadolu içlerine ilerleme?e devam ettiler. Ancak Dani?mendlilerin ve Anadolu'daki di?er Türk birliklerinin sald?r?lar? sonucu Haçl? ordular? kuvvetlerinin büyük bir bölümünü kaybettiler.
Dani?mendliler 1100 y?l?nda Bizans Devletinden ba??ms?z olan hüküm süren Malatya'y? ku?att?lar. Antakya'y? ele geçirerek Antakya Prensli?i'ni kurmu? olan Haçl? hükümdar? Tarantolu Boemondo Malatya'n?n yard?m?n? ko?tu. Ancak yenilerek Dani?mendlilerine eline tutsak dü?tü. Malatya 1103 y?l?nda Dani?mendlilerin eline geçti. Dani?mend Gazi, elinde esir bulunan Boemondo’yu iki yüz altm?? bin dinar kar??l??? serbest b?rakt?. Ancak bu hareketi, I. K?l?çarslan’la aras?n? açt?. Mara? civâr?nda yap?lan sava?ta yenilen Dani?mend Gazi, 1104 y?l?nda vefat etti. Beyli?in ba??na o?lu Melik Gazi geçti. dani?mendler son beylik olarak bilinirve ayr?ca sivasta kurulan haçl?lar ve bizansl?larla sava?an ilk beyliktir .
Melik Gazi dönemi
Dani?mend Gazi’nin vefat?ndan yararlanan I. K?l?ç Arslan, Malatya’y? ele geçirdi. Melik Gazi, I. Rükneddin Mesud’un k?z?yla evlenip damad? oldu. (Bir rivayette ise kay?npederi oldu.) Melik Gazi zaman?nda Dani?mend ülkesi, F?rat ve Sakarya’ya kadar uzand?. K?sa zamanda Kastamonu’yu al?p, Bizans’?n eline geçen topraklar?n? kurtard?. Ba?ar?lar?ndan dolay? Büyük Selçuklu Devleti sultan? Sencer ’in ve Abbasî halifesinin takdirlerini kazand?. Abbasî halifesi, onun melikli?ini bir fermanla tasdik edip, ayr?ca dört siyah sancak, bir kös ve çe?itli hediyeler gönderdi. Bunlar? getiren elçiler, yan?na ula?t?klar? s?rada, Melik Gazi a??r hastayd?.
Dani?mendlilerin parçalanmas?
Melik Gazi'nin vefat?ndan sonra, 1134 y?l?nda, yerine o?lu Mehmed, emir oldu ve 1146 senesine kadar saltanat sürdü. Melik Mehmed, fetih hareketlerinden geri kalmad? ve Finike’ye kadar uzand?. Bizansl?lar? yendi, Sivas’? ba??ehir yapt?. Vefat edince, Kayseri’de bir medreseye defnedildi ve yerine büyük o?lu Zünnun geçti. Ancak, karde?i Sivas Emîri Nizameddin Ya??basan, emirli?ini tan?mad? ve kendi melikli?ini ilan etti. Duruma hakim olan Ya??basan, 1146’dan 1164 senesine kadar hüküm sürdü. Istanbul’a sefere ç?kt?, fakat ba?ar?l? olamad?. Ya??basan zaman?, beyli?in Selçuklularla münasebetlerinin en bozuk oldu?u bir dönemdir. Ya??basan, d??ta Selçuklularla, içte de karde?leriyle çarp??t?. A?abeyi Zünnûn, Kayseri’yi; Ya??basan da Malatya’y? ele geçirmi?ti. Selçuklularla münasebetlerini bozan ve Saltuklular 'la da iyi geçinemeyen Ya??basan, 1164 senesinde Kayseri’de vefat etti. Oldukça kar???k bir dönem ya?ayan Dani?mendliler, yine de kültür faaliyetini devam ettirdiler. Sivas ve Niksar’da medreseler kurdular. Yapt?klar? medreseler, tarihe ilk kubbeli medreseler olarak geçti.
Dani?mendli Hükümdar? Ya??basan’dan sonra, karde?i Ismail, gençli?inin ilk y?llar?nda bir müddet emirlik yapt?. Bundan sonra Zünnun tekrar melik oldu. 1175 senesinde Dani?mendliler beyli?i sona erdi. Topraklar? II. K?l?çarslan taraf?ndan Anadolu Selçuklu topraklar?na kat?ld?. Dani?mendlilerden bir kol, Malatya’da bir müddet daha hüküm sürdü. Fakat bunlar da, 1178 senesinde Selçuklu sultan? II. K?l?çarslan taraf?ndan, Selçuklu ülkesine kat?ld?. Böylece, Dani?mendli Beyli?i tarihe kar??m?? oldu. Ancak bu beylikten pek çok emir, Anadolu Selçuklular?na kat?l?p onlar?n saf?nda hizmete devam ettiler. al?nt?d?r. |
K-A-R-L-I-Ğ-I-N-A-Y-D-I-N-L-I-Ğ-A-K-A-V-U-Ş-T-U-Ğ-U-Y-R-D-E-S-İ-N-İ-Z... » ATATÜRK & TÜRKİYEM » Türk Dünyası » Tarihteki Türk Devletleri » BeyliklerKonu: 
Dani?mendli Beyli?i 1092-1178
