Ruh Halim:
Mükemmel Biri
Zeze_38
+753/-0
 Offline
Mesaj Sayısı: 504
Nimet de, külfet de Büyük Ruh’un elindedir.
|
 |
« :» |
|
?ç Anadolu Bölgesi’nde, ?l Merkezi olan K?r?kkale, do?usunda Delice, güneyinde Keskin, güneybat?s?nda Bala, bat?s?nda Elmada?, kuzeyinde de Kalecik ve Sulakyurt ilçeleri ile çevrilidir. K?r?kkale, kuzeyindeki Çaml?ca, Karakaya ve K?r?kkale tepelerinin ovaya indikleri e?imli bir arazide yer almaktad?r. Kuzeybat?-güneydo?u yönünde uzanan Koçu Da?? olup en yüksek noktas? Y??l?tepe (1.278 m.)’dir. Güney ve güneydo?usundaki Denek Da? s?ras? Çoruhözü Vadisinin güneyinde Keskin ile ?zzettin Köy aras?nda uzanmaktad?r. Bu da?lar?n en yüksek noktalar? Gavur Tepesi (1.742 m.) ile Bozkaya Tepesi (1.577 m.)’dir. Kuzeydo?u-güneybat? yönünde uzanan Küre Da?’?n?n en yüksek yeri ise Küre Tepesinde 1.450 m.ye ula??r. ?lin kuzeyini Karagüney Da?lar? ile Toku? Da?? (1.306 m.) engebelendirir. ?lin orta kesiminde Dinek Da?? (1.744 m.), bat?s?nda Küre Da?? (1.552 m.), güneybat?s?nda Karacada? ve Keskin ile Çelebi ilçeleri aras?nda Behrek Da?? (1.522 m.) bulunmaktad?r. Dinek Da?? silsilesi Keskin ile ?zzettin Köyü aras?nda Çoruhözü vadisinde uzanmaktad?r. En önemli ovas? K?r?kkale Ovas? olup, kuzeyde Çaml?ca ve Karakaya tepelerine, güneyde de Denek Da??’n?n bat?s?na kadar uzanmaktad?r. Kuzeydeki tepeler ovaya meyilli bir ?ekilde inerek birle?ir ve il merkezi burada yer almaktad?r. K?r?kkale Ovas? do?udan bat?ya, K?z?l?rmak’ a do?ru gittikçe geni?ler; en geni? yeri Çoruhözü Deresi’nin K?z?l?rmak’ a yakla?t??? yerdedir. ?l s?n?rlar? içerisinde, yükseklikleri 1.200-1.600 m. aras?nda de?i?en, Küre Da??’ndaki Hodar, Bedesten, Kam??l?, Sar?kaya; Koçu Da??’ndaki Koçu, Denek da?lar?ndaki Gümü?p?nar, Pehlivanl?, Suludere, Ye?ilkaya, Azg?n yaylalar? bulunmaktad?r.
K?r?kkale, 1, 2, 3 ve 4. derece deprem ku?a?? içerisinde, K?r?ehir Masifinde yer almaktad?r. Bu masifte; granit, homblengran?t, siyenit, monzonit, tonolit, a?lit, pegmatit, granodiyorit, kuvarsl? diyorit, bitotit granitler vard?r.
K?r?kkale topraklar?n? Sivas’?n Zara ilçesinin do?usundaki da?lardan kaynaklanan K?z?l?rmak sulamaktad?r. ?l topraklar?na Çelebi ilçesinden giren ve kuzey yönde akan K?z?l?rmak, Çank?r?-K?r?kkale do?al il s?n?r?n? olu?turur. Ayr?ca K?z?l?rmak’?n önemli kollar?ndan Delice Çay?, Yozgat s?n?r? boyunca bir süre akt?ktan sonra, Delice ilçe merkezine yakla??r. Daha sonra tekrar bu iki ilin s?n?r? boyunca güneydo?udan il topraklar?n? terk eder. Bunlar?n d???nda K?z?l?rmak’?n kollar?ndan olan Çoruhözü Deresi, Okun Deresi, Balaban Çay?, Sar?l?öz Çay?, Ah?l? Deresi, Kuruçay Deresi ve Yeni Ç?kan Deresi de ilin di?er akarsular?d?r. K?r?kkale ilinde do?al göl bulunmamaktad?r. Kapulukaya Baraj Göleti yapay bir göl olup, ilin en büyük gölüdür. Ayr?ca sulama amaçl? Ah?l?’da Çipi Göleti bulunmaktad?r. Ankara’ya uzakl??? 76 km.dir. ?lin yüzölçümü 4.630 km2 olup, toplam nüfusu 383.508’dir.
Çömlekkaya?lin bitki örtüsü step görünümündedir. Kuzeyde Koçubaba, Güneyde Denek Da??’nda bodur me?elerinden ve k?smen de ard?çtan olu?an ormanl?k alanlar bulunur. ?l topraklar?nda; Yav?an otu, susam, karanfil, papatya, haçl?çiçek, pelin, karadiken, s???r kuyru?u, sütle?en, ça? çiçe?i, keven, üzerlik otu, nane, bö?ürtlen, ?s?rgan, hatmi, meyan otu, çöven otu, ku?burnu, mad?mak, ebe gömeci, hardal ve kekik kendili?inden yeti?en belli ba?l? bitkilerdir.
K?r?kkale ili ?l?man iklim ku?a??nda yer almaktad?r. Ancak bulundu?u alan?n denizden uzak olu?u, günlük s?cakl?k fark?n?n bozk?r olmas?ndan dolay? de?i?melere u?ramas? gibi nedenlerle Karasal ?klim hakim olup, yazlar? s?cak ve kurak, k??lar? so?uk ve ya???l? geçer.
?lin ekonomisi tar?m, hayvanc?l?k, sanayie dayal?d?r. Yeti?tirilen ba?l?ca tar?msal ürünler, arpa, bu?day, ye?il mercimek, nohut, kuru fasulye, A?çiçe?i, ?eker pancar?, karpuz, kavun, üzümdür. Hayvanc?l?kta s???r, koyun, k?l keçisi, tiftik keçisi besicili?i, tavukçuluk ve ar?c?l?k yap?lmaktad?r. Hayvanc?l??a ba?l? olarak süt ve süt ürünleri, et, bal, tiftik, yapa??, deri ve yumurta üretilmektedir. Ayr?ca ilde el sanatlar? ile hal? ve kilim dokumac?l??? çok yayg?nd?r. Ancak günümüzde sosyal ve ekonomik geli?me sonucunda bu gelenek unutulmaya yüz tutmu?tur. Karakeçili, Keskin, Bal??eyh, Sulakyurt ilçelerinde eski dokuma tezgahlar? olmakla birlikte pek kullan?lmamaktad?r.
K?r?kkale’de Makine Kimya Endüstrisi Kurumu (M.K.E.K.), Mühimmat Fabrikas?, Silah ve Tüfek Fabrikas?, Çelik Fabrikas?, Pirinç Fabrikas?, çelik Çekme Boru Fabrikas?, Elektrik Makineleri Fabrikas?, TÜPRA? Rafinerisi, ?lin ekonomik yap?s?na canl?l?k kazand?rmaktad?r. Ayr?ca il topraklar?nda manganez yataklar? bulunmaktad?r.
Koçubaba TürbesiK?r?kkale, ismini 3.km. kuzeyindeki K?r?kköyü ile il merkezindeki Kaletepe’nin k?salt?larak birle?tirilmesinden alm??t?r. Bu isim, Osmanl? ar?iv belgelerinde K?r?kkal olarak geçmi?tir.
Yörenin çok eski bir tarihi vard?r. K?r?kkale il s?n?rlar? içinde kalan baz? tarihi kal?nt?lar, ören yerleri ve höyüklerin varl???, yap?lan ara?t?rma ve incelemeler yöredeki ilk yerle?imin Kalkolitik Ça?a kadar indi?ini göstermektedir. K?r?kkale il merkezi ve ona ba?l? ilçe ve köyleri kapsayan Japonlar?n 1990-91 y?llar? aras?nda yapt?klar? yüzey ara?t?rmalar?nda 21 höyük ve yerle?im yeri saptanm??t?r. Bu merkezlerden toplanan seramik örneklerinin de?erlendirilmesi sonucunda bölgenin K?z?l?rmak kavsi d???nda kalan alanda Neolitik Ça?, K?z?l?rmak kavsi içinde kalan alanda da Kalkolitik Ça? buluntular? ile kar??la??lm??t?r. Onlar?n ard?ndan Eski Tunç Ça??, Assur Ticaret Kolonileri Ça??, Hitit ?mparatorluk Ça??, Frig ve Hellenistik-Roma Ça?lar? ile Bizans, Selçuklu ve Osmanl? dönemlerine ait kal?nt? ve buluntular ortaya ç?km?? ve yörenin Eski Ça?lardan günümüze kadar uzun bir zaman süreci içerisinde yerle?ime sahne oldu?unu göstermi?tir.
?eyh ?amil CamiKeskin ilçesi Cinali köyünün 2 km. kuzeybat?s?nda yer alan 8 m. yüksekli?indeki Sulucatepe’den ve K?r?kkale ili merkez ilçe s?n?rlar? içinde kalan Kuzeren köyünün 3.5 km güneybat?s?nda yer alan 8.5 m. yüksekli?indeki Kuzeren höyü?ünden derlenen çanak çömlek parçalar? Kalkolitik Döneme (MÖ.5000-3000) tarihlendirilmi?tir.
K?r?kkale ili ve çevresinde yap?lan yüzey ara?t?rmalar?nda Eski Tunç Ça??’na ait kal?nt?larla kar??la??lm??t?r. Bu kal?nt?lar Delice ilçesi Yeniyapan Köyü, Efendi Köyü, Kavurgal? Köyü, Cinali Köyü, K?y?halil ?nceli Köyü’ndeki tepe ve dere yataklar?nda bulunmu?tur.
K?r?kkale ili Delice ilçesi, Çongar Köyü Kültepe höyü?ünden, Keskin ilçesi Efendi Köyünün Alibaz höyü?ünden ayn? ilçenin Kavurgul? köyü höyü?ünden, Armutlu höyü?ünden, Bal??eyh ilçesinin öz höyü?ünden ve merkez ilçeye ba?l? Çatal Sö?üt höyü?ünde bulunan keramikler Orta Tunç Ça?? (MÖ. 2000- 1400) Asur Ticaret kolonileri ve Erken Hitit Dönemine tarihlendirilmi?tir. Ayn? yerle?im alanlar?nda Hitit ?mparatorluk Dönemi ve Demir Ça??’na ait buluntularla kar??la??lmas? yörenin Kalkolitik Ça?dan itibaren sürekli bir yerle?im gördü?üne i?aret etmektedir.
MÖ. 1200’lerin ba??nda Frigler Troia Sava?? s?ras?nda bo?azlar üzerinden Anadolu’ya gelmi?, MÖ.VIII.yüzy?l?n ikinci yar?s?nda Polatl? yak?nlar?nda Gordion’da Frig devletini kurmu?lard?r. Nitekim Büyükkaletepe höyü?ünde ele geçen geyik motifleriyle Frig keramikleri yörenin önemli bir Frig yerle?im birimi oldu?unu ortaya koymu?tur. Antik Ça?da Galatia bölgesi içerisinde yer alan K?r?kkale’nin bulundu?u yere Eccopriga isminde bir kent bulunuyordu. Bu kentin bugünkü K?r?kkale ile Delice aras?nda kuruldu?u san?lmaktad?r. Galatlar bu yöreye uzun süre hakim olmu?lard?r. MÖ.189’da Romal? komutan Manlius Vulso bu bölgeye gelerek Galatlar? yenmi? ve Pergamon Krall???na ba?lam??t?r. MÖ.168’de Pergamon Krall??? ile sava?an Galatlar bölgeyi yeniden egemenlikleri alt?na alm??t?r. MÖ.25’te Galatia denilen bu bölge bir Roma eyaleti olmu?, ekonomik ve askeri aç?dan da önemli bir merkez konumuna gelmi?tir. Bizans döneminde Ankara’n?n imparatorluk ordular?n?n konaklama ve ikmal yeri olmas?yla önemi sürmü?tür. Bu dönem, VII.yüzy?l?n ba?lar?nda Sasanilerin, IX.yüzy?l?n ba?lar?nda Araplar?n sald?r?s?na u?ram??t?r. Bizans’?n do?u ile ticareti artt?kça da Ankara bölgesi önem kazanm??t?r.
Roma ve Bizans dönemlerine ait çanak-çömlek parçalar?, K?z?l?rmak yata??nda yer alan düz yerle?im yerlerinde, K?r?kkale’den güneye do?ru uzanan bölgelerdeki höyüklerde çok say?da bulunmu?tur. Roma ve Bizans dönemlerinde Anadolu’da yeni yerle?im yerlerinin kuruldu?u bilinmektedir. Bu bak?mdan K?r?kkale çevresinde Roma ve Bizansl?lar hakimiyet kurmu?lard?r. Bu dönemlere ait buluntular Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenmektedir.
K?r?kkale’de günümüze gelebilen tarihi eserler aras?nda; Hopagantepe (Keskin Karaa??l Köyü) Sar?musal? (Keskin-Haliltede Köyü) Höyüktepe (Keskin-Çifteli Köyü) Ya?çay?r (Keskin-Ceritköy), A?ar (Merkez-Hac?lar), Çatalsö?üt (Merkez-Hac?lar) Höyük (Sulakyurt-Da?halilinceli) Kuzeren (Merkez-Kuzeren) Höyükleri, Bah??l?’da Bali?eyh Yukar? Camisi (XVI.yüzy?l), Hasan Dede Köyü’nde Hasan Dede ve Camisi (1605), Koçubaba Köyü’nde Koçubaba Cami ve Türbesi (XV.yüzy?l), Küçükav?ar Köyü’nde Seyyit ?eyh Mustafa Karababa Türbesi (1646), Keskin’de Çar?? Camisi (1871), Haydar Sultan Cami ve Türbesi, Çe?nigir Köprüsü, Sulakyurt’ta Küçük ?amil Camisi, ?eyh Sadrettin Türbesi bulunmaktad?r. Ayr?ca K?r?kkale’de Osmanl? dönemine ait evler ve konaklar bulunmaktad?r. Köylerinde de eski Türk evleri iyi bir durumda günümüze ula?m??t?r. Bunlar?n ba??nda da Beyobas? Pehlivanl? Kona?? gelmektedir. Karababa Mesire Yeri (Koçubaba), Deliklita? Orman ?çi (Bal??eyh) Mevki de ilin mesire ve dinlenme yerlerinden ba?l?calar?d?r.
|
K-A-R-L-I-Ğ-I-N-A-Y-D-I-N-L-I-Ğ-A-K-A-V-U-Ş-T-U-Ğ-U-Y-R-D-E-S-İ-N-İ-Z... » ATATÜRK & TÜRKİYEM » Türkiyem » İç Anadolu Bölgesi ve İlleri Konu: 
Kırıkkale
